Για μένα – και πολλούς άλλους - είναι ένα όνειρο ζωής να σταθώ κάποια στιγμή στην εκκίνηση αυτών των 42 χιλιομέτρων, να διασχίσω τον θρυλικό διάδρομο του Sancti Spiritu μέσα σε ένα ανθρώπινο ποτάμι, να σκαρφαλώσω στο απαιτητικό, τεχνικό μονοπάτι προς την κορυφή Aizkorri, να τρέξω στα καταπράσινα δάση και λιβάδια της Urbia και, στο τέλος, να επιστρέψω στο Zegama, μέσα από τα γνώριμα πάντα λασπωμένα μονοπάτια των Βάσκων.

Αυτές οι σκέψεις είναι και η αφορμή για το συγκεκριμένο άρθρο. Μια προσπάθεια να κατανοήσουμε γιατί ένας αγώνας όπως ο Zegama-Aizkorri έχει φτάσει να θεωρείται το απόλυτο “holy grail” για τους δρομείς ορεινού τρεξίματος. Γιατί, ενώ αν ανοίξεις το καλεντάρι οποιασδήποτε χώρας θα βρεις εκατοντάδες εξαιρετικούς αγώνες - κάθε απόστασης και δυσκολίας, σε εντυπωσιακά τοπία, με άψογες διοργανώσεις - τελικά υπάρχει μόνο ένας για τον οποίο όλοι συμφωνούν, με μια θρυλική φράση: “Zegama is Zegama.”

Α, και επίσης γιατί δεν πρόκειται να έχουμε ποτέ στην Ελλάδα κάποιον αγώνα που να προσεγγίζει έστω το Zegama. Πάμε να τα δούμε ένα – ένα όμως ..

Ξεκινώντας από το πιο προφανές, η διαδρομή του Zegama-Aizkorri έχει όλα τα κλασικά στοιχεία ενός κορυφαίου αγώνα: πολύ τεχνικά μονοπάτια, μεγάλες υψομετρικές, απαιτητικές αναβάσεις και συχνά καιρικές συνθήκες που αλλάζουν συνεχώς και απρόβλεπτα. Μια περιπέτεια μέσα σε 42 χιλιόμετρα δηλαδή.

Αλλά δεν είναι αυτά τα χαρακτηριστικά που τον κάνουν να ξεχωρίζει, άλλωστε εκατοντάδες αγώνες τα έχουν σε μικρό ή μεγάλο βαθμό. Είναι ο τρόπος που “διηγείται” τον εαυτό του κάθε χρόνο. Οι Βάσκοι έχουν καταφέρει από την πρώτη στιγμή να κάνουν την λάσπη “ταυτότητα”, τις ανηφόρες και τις πολύ τεχνικές κατηφόρες σε συλλογικό αγώνα “επιβίωσης” και κυρίως .. κυρίως .. το πέρασμα από το Aizkorri και ακόμη 2-3 σημεία της διαδρομής σε κάτι συλλογικό σε ένα άθλημα που είναι ατομικό. Στο Zegama δεν τρέχεις μόνος σχεδόν ποτέ. Νιώθεις να κουβαλάνε το βάρος της προσπάθειας και μερικές χιλιάδες Βάσκοι που “τρέχουν μαζί σου” στα δύσκολα σημεία. Μάλιστα, ακόμα κι όταν είσαι μόνος στο μονοπάτι, δεν είσαι μόνος στην εμπειρία.

Photo copyright: @rsalanova

Αν υπάρχει λοιπόν ένα στοιχείο που δύσκολα αντιγράφεται, αυτό είναι το κοινό. Οι χιλιάδες θεατές στα βουνά των Βάσκων, σε σημεία που δεν “δικαιολογούν” λογικά τέτοια πυκνότητα κόσμου. Άνθρωποι που ανεβαίνουν ώρες πριν για να σταθούν σε ένα μονοπάτι ή σε μια κορυφογραμμή και να μείνουν εκεί όλη μέρα ώστε να υποστηρίξουν τους αθλητές, αλλά και να διασκεδάσουν οι ίδιοι. Δεν είναι σε καμία περίπτωση απλό support, είναι ενεργό μέρος του αγώνα! Φωνές που δεν σταματούν ποτέ. Ενέργεια απίστευτη που φαίνεται εκρηκτική στο βουνίσιο περιβάλλον.

Αυτό δημιουργεί κάτι σπάνιο στο ορεινό τρέξιμο: Μετατρέπει την πίεση σε γιορτή. Για όλους, ακόμα και για εμάς που το παρακολουθούμε από χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στις οθόνες μας.

Είναι κάτι ξεκομμένο αυτό; Κάτι που συνέβη τυχαία; Όχι φυσικά. Η Βάσκοι έχουν ισχυρή αθλητική κουλτούρα. Ο αγώνας δεν “φύτρωσε” σε μια περιοχή, αλλά γεννήθηκε μέσα σε αυτήν. Καταλαβαίνετε πιστεύω την διαφορά! Επίσης, δεν προσπάθησε να γίνει κάτι διαφορετικό κάθε χρόνο. Αντίθετα, επέμεινε στην ίδια ουσία, έχτισε παράδοση. Και φυσικά κάπου εκεί ήρθαν τα media. Ένας αγώνας χρειάζεται εικόνα για να γίνει παγκόσμιο trend και οι εικόνες του Zegama “γράφουν πολύ στο γυαλί”, που λέμε και εμείς οι παλιότεροι. Λάσπη, πόνος, πετρώδεις κορυφές και σπήλαια γεμάτα υγρασία, αλλά κυρίως .. χιλιάδες άνθρωποι να ζητωκραυγάζουν και να σε κάνουν να θέλεις να είσαι “οπωσδήποτε” εκεί! Ναι, τρέχουν και οι κορυφαίοι αθλητές, αλλά αυτό συμβαίνει σε πολλούς άλλους αγώνες και σε μεγαλύτερο αριθμό. Συντείνει στο θρύλο, αλλά λιγότερο από τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά και κυρίως .. τους θεατές.

Υπάρχει ελληνικό Zegama; Όχι … Θα μπορούσε να υπάρξει; Επίσης όχι!

Τι έχουμε στην χώρα μας; Έχουμε πανέμορφα βουνά, κάποια με μεγάλη ιστορία και πολιτισμό, έχουμε αρκετές εξαιρετικά στημένες διοργανώσεις, έχουμε χιλιάδες αθλητές να τρέχουν και έντονο τοπικό στοιχείο σε κάποιες περιπτώσεις, όπως οι Βάσκοι και αγώνες με σταθερή φιλοσοφία διαχρονικά.

Δεν φτάνουν όμως αυτά. Δεν έχουμε την αθλητική - και κατ’ επέκταση του θεατή - κουλτούρα του βουνού. Όχι την κουλτούρα του “οπαδού”, αλλά του ανθρώπου που πηγαίνει στο βουνό για να ζήσει το γεγονός ως εμπειρία. Οι Βάσκοι θα ανέβαιναν στο Aizkorri ακόμα κι αν δεν υπήρχε ο αγώνας. Με τις οικογένειές τους, για πεζοπορία, για πικ-νικ, για μια Κυριακάτικη διαδρομή στη φύση. Και αυτό ακριβώς κάνουν ακόμη και την ημέρα του αγώνα, πριν και μετά το πέρασμα των αθλητών, το βουνό παραμένει δικό τους. Στην Ελλάδα, αυτό το κομμάτι δεν το έχουμε. Και όσο κι αν έχει υπάρξει πρόοδος στην αθλητική παιδεία, είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι θα δούμε στο ορατό μέλλον μια παρόμοια σχέση καθημερινότητας με το βουνό.

Photo copyright: @martiskka

Δεν έχουμε επίσης – ακόμη τουλάχιστον – την αφήγηση που θα κάνει θρυλικά όλα αυτά τα χαρακτηριστικά του Zegama. Αυτό προοδεύει, αλλά θέλει πολλά πράγματα (κεφάλαια, χορηγούς και διεθνές ενδιαφέρον που επίσης δεν έχουμε και είναι πολύ δύσκολο να αποκτήσουμε παρά τα βήματα που έκανε παλιότερα ο Olympus Marathon, το Ursa Trail και το Zagori Mountain Running – συγχωρήστε με αν ξεχνάω κάποια διοργάνωση). Είμαστε πολύ μικρή αγορά και φυσικά στην άκρη της Ευρώπης, κάτι που σε κάποια θέματα είναι πλεονέκτημα, αλλά στο θέμα του αγωνιστικού ορεινού τρεξίματος είναι σαφέστατα μειονέκτημα. Ξέρετε πόσες φορές έχουμε σαν Advendure επιχειρήσει να φέρουμε μεγάλους ξένους αθλητές σε ελληνικές διοργανώσεις; Πολλές .. αλλά φευ!

Ίσως όμως από την άλλη, το “Zegama” να μην είναι κάτι που αντιγράφεται. Ίσως είναι κάτι που γεννιέται σαν ένα αστέρι αυτόφωτο, όταν ένας αγώνας σταματά να προσπαθεί να γίνει “ο καλύτερος” και αρχίζει να γίνεται “ένας κόσμος δικός του και ξεχωριστός”.

Το Zegama έχει γίνει αφήγηση .. σαν ένα έργο τέχνης μέσα στη φύση και την ανθρώπινη αθλητική παρουσία. Ταιριάζει λοιπόν εδώ πολύ - για να κλείσουμε το άρθρο - ένα ρητό του αξεπέραστου Oscar Wilde: “Life imitates Art far more than Art imitates Life.”

Τέλος, προκύπτει και κάτι ενδιαφέρον για το ορεινό τρέξιμο γενικότερα. Όσο το άθλημα μεγαλώνει, το ερώτημα δεν είναι ποιος αγώνας είναι πιο δύσκολος, αλλά ποιος αγώνας καταφέρνει να γίνει η ιστορία που θέλεις να ζήσεις .. όχι απλά να τρέξεις!

Δημήτρης Τρουπής