Για τον δρομέα το κίνητρο για έναν αγώνα μπορεί να είναι η χαρά της συμμετοχής, αλλά μπορεί να είναι και η συναγωνιστικότητα και το κυνήγι κάποιων αθλητικών προσωπικών στόχων. Σε κάθε περίπτωση όμως, νομίζω ότι αργά ή γρήγορα όλοι μας βρισκόμαστε σε κάποιες καταστάσεις που το μυαλό και η διαχείριση της ψυχολογίας θα χρειαστεί να παίξουν σημαντικό ρόλο πέρα από την φυσική μας κατάσταση. Ιδιαίτερα στις Υπεραποστάσεις.

Ένας αγώνας ξεκινάει πολύ πριν από την πραγματική του εκκίνηση. Και είναι ακριβώς αυτό το διάστημα που μπορεί να μας εξοντώσει διανοητικά. Το προ-αγωνιστικό άγχος που έρχεται με την αμφιβολία που μας μπαίνει στο μυαλό για το αν είμαστε σωστά προετοιμασμένοι, αν θα τα καταφέρουμε και αν θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε κάποιες ιδιαίτερες δυσκολίες του εκάστοτε αγώνα, συνιστά αρνητική ψυχολογία και μας “εξοντώνει” πριν ακόμη μπούμε στον αγώνα. Η παγίδα της αρνητικής σκέψης ότι δεν έχουμε προετοιμαστεί σωστά, και δεν θα τα καταφέρουμε, πρέπει να αντικατασταθεί από την θετική σκέψη του ότι δουλέψαμε σκληρά για να φτάσουμε να σταθούμε στην εκκίνηση και θα κάνουμε ότι είναι δυνατό για να παλέψουμε τον αγώνα και να ευχαριστηθούμε την συμμετοχή μας σε αυτόν.

Κατά την διάρκεια της αγωνιστικής προσπάθειας, το σημείο που μπορεί να μας προβληματίσει είναι “η εσωτερική κουβέντα με τον εαυτό μας”. Είναι τόσο εύκολο να αφήσουμε εκείνη την μικρή “φωνούλα” που μας λέει να εγκαταλείψουμε, ότι δεν μπορούμε και ότι έχουμε τελειώσει, να μας επηρεάσει Όταν τα πράγματα δυσκολέψουν, αρχίζουμε να επικεντρωνόμαστε σε αρνητικές σκέψεις και αυτό μας φθείρει σε μεγάλο βαθμό την ψυχολογία. Μια μέθοδος που όλοι όσοι έχουμε εμπειρία στις Yπεραποστάσεις εφαρμόζουμε, είναι να σπάμε τον αγώνα σε μικρά – πιο εύκολα σε πνευματική διαχείριση – κομμάτια. Πρέπει να ηρεμήσουμε εσωτερικά, να αποδεχτούμε το πώς νιώθουμε και να αυτοσυγκεντρωθούμε στο επόμενο σημείο “στόχο”, που μπορεί να είναι ο επόμενος σταθμός ανεφοδιασμού ή το τέλος της επόμενης μεγάλης ανάβασης. Τίποτε δεν πρέπει να σκεφτόμαστε πέρα από αυτό το κομμάτι, και επ’ ουδενί την γραμμή του τερματισμού που μπορεί να είναι δεκάδες χιλιόμετρα μακριά!

Μερικές φορές έχω διαπιστώσει ότι βοηθάει πολύ και η “δημιουργία” κάποιων αγαπημένων ή ακόμη και “ηρωικών” εικόνων στο μυαλό μας – η εικόνα ενός δυνατού τερματισμού, η οικογένεια και οι φίλοι μας κτλ. – που μας δίνουν δύναμη - μέσω χημικών διαδικασιών του εγκεφάλου – να συνεχίσουμε από εκεί που νομίζαμε ότι έχουμε τελείως εξαντληθεί. Και η μουσική βοηθάει μερικές φορές, αν την έχουμε συνηθίσει φυσικά και περισσότερο προς το τέλος του αγώνα. Aντίστοιχο ρόλο με την μουσική παίζουν για άλλους αθλητές οι ήχοι της φύσης, και η πνευματικότητα της κίνησης στο όμορφο περιβάλλον του βουνού και του δάσους.

Φυσικά για να μπορέσουμε να διαχειριστούμε τα λεγόμενα ψυχολογικά “χαμηλά” σημεία, πρέπει να τα έχουμε δουλέψει και στην προπόνηση. Αν δεν έχεις προπονητικά βρεθεί - και ξεπεράσει – χαμηλά σημεία σε κάποια προπονητικά κομμάτια, οι πιθανότητες να αντιμετωπίσεις δύσκολες διανοητικά και σωματικά καταστάσεις μέσα στον αγώνα μειώνονται σημαντικά.

Το μυαλό λειτουργεί και αυτό με την γλυκόζη, όπως και οι μύες μας. Η διατροφή δηλαδή παίζει κι αυτή πολύ σημαντικό ρόλο στον διανοητικό παράγοντα, μιας και σε αγωνιστικές καταστάσεις – που μας ενδιαφέρουν ως αθλητές - επηρεάζει την παραγωγή της σεροτονίνης, ενός νευροδιαβιβαστή του εγκεφάλου που εμπλέκεται στην “κεντρική” κόπωση του νευρικού μας συστήματος και μας κάνει να νιώθουμε ότι δουλεύουμε σκληρότερα από την πραγματική παραγωγή έργου που έχουμε. Αυτό με την σειρά του μας επηρεάζει αρνητικά όσο αφορά την διάθεση και την θετική μας σκέψη την δεδομένη στιγμή. Άρα, η λήψη της σωστής ποσότητας υδατανθράκων (που εξαρτάται από τον κάθε αθλητή και την ένταση της προσπάθειας) αποτελεί κλειδί και για την ψυχολογία μας στον αγώνα, εκτός από την τροφοδότηση του σώματος με ενέργεια για να συνεχίσει την φυσική προσπάθεια.

Από την άλλη, σύμφωνα με αρκετές αθλητικές μελέτες, η υπερβολική λήψη υδατανθράκων μπορεί να επιφέρει υψηλή συγκέντρωση γλυκόζης στο αίμα, δηλαδή καταστάσεις υπεργλυκαιμίας, στις οποίες αυξάνουν τα επίπεδα άγχους και επέρχεται δυσκολία συγκέντρωσης. Αυτό αποτελεί μια εξαιρετική “συνταγή” αποτυχίας.

Βλέπουμε λοιπόν, το πόσο ισορροπημένος πρέπει να είναι τόσο ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε προπονητικά και διανοητικά έναν αγώνα όσο και η διατροφή μας, ιδιαίτερα μάλιστα αν είναι αγώνας υπεραπόστασης όπου όλα ουσιαστικά μεγεθύνονται κατά την διάρκεια του. Σίγουρα η εξάσκηση του μυαλού μας, αλλά και των διατροφικών συνηθειών μας απαιτούν χρόνο, εμπειρία και θέληση. Αλλά όταν κάποιος φτάσει σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο, θα αντιμετωπίζει τις αγωνιστικές δυσκολίες και προκλήσεις με πολύ πιο ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό τρόπο.

Δημήτρης Τρουπής

Photo ©: spectrumhealth.ie, runningwarehouse.com